منو
مجله پزشکی
در میان بیش از هزاران مقاله پزشکی جستجو کنید
جستوجوی هوشمند مراکز درمانی و پزشکی
از میان بیش از ده هزار مرکز ثبت شده برای اولین بار در کشور
اعتیاد به گوشی( نوموفوبیا) در کودکان و بزرگسالان و راهکار های درمانی
اعتیاد به گوشی( نوموفوبیا) در کودکان و بزرگسالان و راهکار های درمانی

مفهوم نوموفوبیا و روشهای درمان آن

تاریخ انتشار:
۱۳۹۹-۰۴-۱۰
زمان مورد نیاز:
3 دقیقه
آخرین بروزرسانی:
۱۴۰۱-۰۹-۰۸
مقالات عمومی
در این مقاله میخوانید:

تا چه حد از در دسترس نبودن تلفن همراه خود هراس دارید؟ بروز ترس و اضطراب هنگام دوری از تلفن همراه را “نوموفوبیا” می‌نامند. نوموفوبیا خبر از اعتیاد به گوشی همراه می دهد. البته بسیاری از افراد به اطلاعات و استفاده از تلفن همراه خود وابسته هستند. این موضوع در شرایط عادی، طبیعی است. اما وجود ترس مداوم و شدید از در دسترس نبودن تلفن همراه، عادی نیست.

این مقاله به بررسی اعتیاد به گوشی هوشمند اختصاص دارد. هدف، ارائه مفهومی شفاف از این نوع اعتیاد است تا بتوان بخوبی علائم نوموفوبیا را تشخیص داد. اعتیاد به گوشی عوارض مختلفی دارد. این عوارض به علت تأثیرگذاری بر زندگی روزمره و سلامت جسمانی مهم هستند. به همین دلیل بخشی از مقاله به بررسی عارضه ها اختصاص دارد. در قدم بعدی بهترین راهکارهایی که فرد بتواند خود یا فرزندان را  از نوموفوبیا نجات دهد، آموزش داده شده است. با مجله پزشکی همراه باشید تا به تمام نگرانی های شما در مورد اعتیاد به گوشی در کودکان و بزرگسالان پاسخ دهد.

اعتیاد به گوشی ( نوموفوبیا) چیست؟

اصطلاح اعتیاد به گوشی یا نوموفوبیا (NOMOPHOBIA) یک حالت روانی را توصیف می کند که فرد ترس از جدا شدن از تلفن همراه خود را دارد. اعتیاد به تلفن همراه به طور رسمی توسط DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی) به عنوان اختلال یا بیماری شناخته نشده است. اما یک فوبیا محسوب می شود که خبر از اعتیاد به استفاده از گوشی می دهد. یعنی زمانی که فرد از موبایل خود فاصله دارد یا باتری آن تمام شده است، احساس بی قراری و اضطراب می کند.

براساس مطالعات انجام شده، در حال حاضر اعتیاد به گوشی هوشمند در جهان روز به روز در حال افزایش است. بطوری که در سال ۲۰۱۹ از هر صد نفر کاربران موبایل بیش از ۵۰ نفر به این فوبیای بی موبایل هراسی مبتلا بوده اند.

چه چیزی سبب نوموفوبیا می شود؟

محققین هنوز علت مشخصی را برای نوموفوبیا کشف نکرده اند. زیرا بر این باورند که این حالت روانی به چندین عامل وابسته است. اما واضح است که دلیل عمده و اصلی اعتیاد به استفاده از گوشی، متکی شدن افراد به تکنولوژی و فناوری‌های دنیای امروز است. 

از دیگر دلایلی که در ایجاد بی‌گوشی‌هراسی می‌تواند نقش داشته باشد، ترس از انزوا است. این موضوع برای کسانی که تلفن همراه برای آن ها راه اصلی تماس با دیگر افراد است، اهمیت دارد. زیرا معمولا این افراد در صورت دور بودن از موبایل خود احساس تنهایی می کنند. ترس از این تنهایی سبب می شود که فرد بخواهد همیشه گوشی هوشمند خود را همراه داشته باشد.

علائم نوموفوبیا

متخصصین بهداشتِ روان، هنوز به لیست مشخصی از نشانه های اختلال اعتیاد به گوشی نرسیده‌اند. با این حال با توجه به مفهوم فوبیا می توان نشانه هایی را از این اختلال را شناسایی کرد. فوبیا به معنی ترس خودساخته و هراس ساخته ذهن است. این نوع ترس هیچ دلیل منطقی ندارد.

وقتی فرد به چیزی که از آن می ترسد فکر می کند، بدنش به ترس واکنش نشان می دهد. این حالت اغلب سبب بروز علائم عاطفی و فیزیکی است .فهرست زیر علائم احتمالی این اختلال روانی را ارائه می دهد:

  • اضطراب
  • تغییرات تنفسی
  • لرزش
  • تعریق
  • بی قراری

اعتیاد به موبایل در نوجوانان

بسیاری از کارشناسان معتقد هستند که نوموفوبیا در نوجوانان بیش از هر گروه سنی دیگری رواج دارد. هوشمند سازی آموزش نیز میزان وابستگی به گوشی را افزایش داده است. شاید تشخیص استفاده عادی از موبایل با اعتیاد به تلفن همراه کمی دشوار باشد. اعتیاد به موبایل هنگامی وجود دارد، که فرد بدون تلفن همراه زندگیش مختل شود.  برای تشخیص اعتیاد نوجوان به موبایل بهترین راهکار توجه به نشانه ها است. بروز علائم زیر نشان دهنده اعتیاد نوجوان به گوشی هوشمند است.

  • پناه بردن به اتاق، بلافاصله پس از مدرسه و چک کردن سریع گوشی
  • استفاده مداوم از تلفن همراه و چک کردن مکرر گوشی در تمام روز
  • اضطراب و استرس غیرعادی هنگام دوری از موبایل
  • منزوی شدن و کناره‌گیری از حضور در جمع و کاهش عزت نفس
  • افت تحصیلی و اختلال در تمرکز و توجه به درس
  • افسردگی، بی‌تفاوتی
  • عصبانیت های غیر عادی و پرخاشگری
  • تغییر در ساعت خواب و رژیم غذایی
  • کاهش یا افزایش شدید وزن
  • خستگی و بی‌حالی مداوم
  • تغییر شکل ستون فقرات، بروز گردن درد و سردردهای مزمن
  • بروز سندروم ویبره؛ یعنی نوجوان به اشتباه فکر کند تلفنش می‌لرزد

اعتیاد به گوشی در کودکان

استفاده از موبایل هرچه در سن پایین تری آغاز شود در آینده وابستگی بیشتری به همراه خواهد داشت. این موضوع برای کودکان اهمیت زیادی پیدا می کند. زیرا احتمال بالاتری برای اعتیاد آنها به گوشی به وجود می آید. توصیه بر این است که تا حد امکان اجازه استفاده از گوشی هوشمند به کودکان داده نشود.

در صورتی که تلفن همراه به غلط جز وسایل بازی کودک قرار دارد، بهتر است به نشانه های نوموفوبیا در کودکان آشنا بود. مهمترین علائمی که خبر از اعتیاد کودک به موبایل می دهد در زیر فهرست شده است:

  • کودک هنگام خواب، تلفن همراه را رها نمی کند و آن را به رختخواب می برد
  • استفاده از گوشی هنگام خوردن غذا
  • وحشت زدگی کودک هنگامی که گوشی از او گرفته می شود
  • دوست دارد گوشی را همه جا با خود ببرد حتی فضاهای بازی یا پارک
  • بلافاصله بعد از بیدار شدن سراغ گوشی اش را می گیرد
  • در زمان پخش برنامه کودک یا کارتون مورد علاقه اش، با موبایل بازی می کند

چگونه می توان اعتیاد به گوشی  را تشخیص داد؟

همیشه استفاده مکرر از تلفن همراه یا نگرانی در مورد نداشتن تلفن به این معنی نیست که فرد به  نوموفوبیا مبتلا است. اما درصورتی که برخی علائم نوموفوبیا در فرد وجود داشته باشد، برای بررسی دقیق این موضوع  بهتر است به روان درمانگر مراجعه کند.

متخصص برای تشخیص اعتیاد فرد به موبایل اقدام به پرسش سوالات مشخصی می کند. گاهی این سوالات به شکل یک پرسشنامه یا تست اعتیاد به گوشی در اختیار فرد قرار می گیرد. پاسخ به این پرسشنامه میزان وابستگی فرد به استفاده از گوشی را بطور نسبتا دقیقی نشان می دهد.

آیا اعتیاد به موبایل خطرناک است؟

بطور کلی نوموفوبیا موضوع خطرناک یا غیر قابل درمانی نیست. خطر آن در تاثیراتی که بر زندگی روزمره می گذارد قابل بررسی است. زیرا وابستگی به تلفن همراه عوارضی را به همراه دارد که می تواند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند. مهمترین عوارض نوموفوبیا در زیر فهرست شده است:

  • کاهش کیفیت خواب و اختلال در ساعت خواب
  • کاهش بازدهی روز بخصوص در تایم کاری
  • آسیب به روابط اجتماعی و عاطفی
  • بروز اختلال در فعالیت روزمره
  • تاثیر منفی بر سلامت جسمانی بخصوص چشم ها
  • تاثیر منفی بر کیفیت زندگی

چه افرادی در خطر نوموفوبیا قرار دارند؟

احتمال ابتلا به اعتیاد به گوشی در همه افرادی که از تلفن همراه استفاده می کنند وجود دارد. هرچه مدت زمان استفاده از گوشی بیشتر باشد، این احتمال افزایش پیدا خواهد کرد. براساس مطالعات انجام شده، دانشجویان دانشگاه ها بیشتر از سایر افراد بالغ در خطر ابتلا به بی گوشی هراسی قرار دارند.

راه های درمان اعتیاد به گوشی کدام است؟

برای درمان اعتیاد به گوشی همراه، مانند هر اعتیاد دیگری، نیاز به سم زدایی وجود دارد. در مورد نوموفوبیا این سم زدایی بدون نیاز به مصرف دارو و بصورت ذهنی انجام می شود. راهکارهای زیر می توانند در ترک اعتیاد به گوشی همراه بسیار موثر باشد:

۱٫درمانی نوموفوبیا از طریق اعمال محدودیت در استفاده از گوشی

می توان با وضع قوانین ساده شروع کرد. بهتر است به مرور به تعداد این قوانین اضافه کرد. زیرا اعمال محدودیت شدید بصورت یکباره می تواند نتیجه عکس به همراه داشته باشد. مثال های زیر نمونه هایی از محدودیتهایی است که می توان برای استفاده از تلفن همراه در نظر گرفت:

·         خاموش کردن تلفن در طول شب

·         تماشای یک فیلم بدون بررسی اعلان های اجتماعی موبایل

·         کنار گذاشتن گوشی هنگام صرف غذا

۲٫راهکار درمان اعتیاد به گوشی از طریق تغییر در برنامه روزانه

یکی از راه های کاربردی برای ترک وابستگی به گوشی آن است که در برنامه روزانه، زمان مشخصی برای چک کردن موبایل در نظر گرفت. یا می توان استفاده از آن را به تاخیر انداخت. مثلا فرد پس از اتمام یک کار خاص، خود را مجاز به چک گوشی بداند.

۳٫کاهش اعتیاد به گوشی از طریق تغییر نحوه چک موبایل

برای کاهش نوموفوبیا می توان در نحوه استفاده از تلفن همراه تغییراتی به وجود آورد. اعمال تغییرات زیر می تواند در ترک اعتیاد به گوشی موثر باشد:

  • حذف اپلیکیشن های غیر ضروری
  • خارج شدن از کانال ها و گروه های سرگرم کننده و غیر ضروری
  • بستن اعلان گروه ها و شبکه های اجتماعی
  • حذف بازیها از گوشی
  • سخت کردن دسترسی به اپلیکیشن‌هایی که در طول روز بیش از سایر اپ ها بررسی می شود.

۴٫انجام تمرینات مدیتیشن و آرامبخش با هدف درمان نوموفوبیا

انجام ورزش هایی مثل یوگا یا اختصاص زمانی برای مدیتیشن و تمرینات آرامبخش در کاهش اعتیاد به گوشی بسیار موثر است. این فعالیت ها از طریق افزایش آرامش ذهنی در فرد، اضطرابی که از دور بودن تلفن همراه ایجاد شده را بسیار کاهش می دهد.

با اعتیاد به استفاد از گوشی چه باید کرد؟

اعتیاد به تلفن همراه می تواند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند.  پس لازم است در استفاده از آن برای خود محدودیت قائل شویم. زیرا نمی توانیم از پیشرفت تکنولوژی فرار کنیم. اما می توانیم آن را محدود کنیم. راهکارهایی مانند تغییر نوع استفاده از موبایل، تعیین زمان مشخص برای استفاده از تلفن همراه، بستن اعلان ها، از جمله مواردی هستند که می توانند وابستگی به موبایل را کاهش دهند.  

همه‌ی کسانی که از گوشی همراه استفاده می کنند در خطر اعتیاد به گوشی قرار دارند. کودکان و نوجوانان از جمله گروه های سنی  پرخطر محسوب می شوند. در بین افراد بالغ نیز، دانشجویان بیشتر در خطر اعتیاد به موبایل قرار دارند. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۷ با بررسی ۱۴۵ دانشجوی سال اول پزشکی در هند نشان داده است که  ۱۷٫۹ درصد از شرکت‌کنندگان به نوموفوبیا خفیف مبتلا بودند. برای ۶۰ درصد از شرکت کنندگان، علائم اعتیاد به گوشی متوسط ​​و برای ۲۲٫۱ درصد، علائم شدید بوده است.

بهتر است سعی بر این باشد تا بیشتر در دنیای واقعی بمانیم. برای این کار مجله پزشکی به شما کمک می کند. اگر به نوموفوبیا مشکوک هستید، نگرانی های خود را با ما در میان بگذارید.

این مقاله را پسندیدید؟
نویسنده:
کیانا جاسم‌پور
داغ‌ترین برچسب‌ها